eadarsha.com
२०४ औं विश्व ब्रेल दिवस र ब्रेल लिपिको इतिहास
दृष्टिविहीनहरूले पढ्न लेख्न प्रयोग गरिने लिपि ब्रेललिपि हो। आज संसारमा सबै दृष्टिविहीनले यही लिपिको माध्यमद्वारा पढ्ने लेख्ने, ज्ञान हासिल गर्ने अवसरले सा·सरह जीवनको हरेक क्षेत्रमा अघि बढ्ने अवसर मिलेको छ दृष्टिविहीन ठहरिएका व्यक्तिहरू छापिएका अक्षर पढ्न सक्दैनन्। उनीहरूले ब्रेल लिपि मात्र पढ्छन्। ब्रेल लिपि कागजमा उठेका बे्रल डट हातका औँलाले छामेर पढ्ने गरिन्छ। दृष्टिविहीन विद्यार्थीलाई स्रोत कक्षामा ब्रेलमा लेख्ने र पढ्ने अभ्यास गराउनुपर्दछ। ब्रेलका अक्षर बनाउन स्लेट नामको पातोमा मोटो कागज च्याँपेर स्टाइलस नामको सुइरोले घोचेर कागजमा अक्षर सड्ढेत हुने डट उठाइन्छ। स्लेटको पातोभोरि ६/६ वटा प्वालमा हार हुन्छन्। ६ वेटा प्वालको एउटा समूहलाई ब्रेल सेल भनिन्छ। एउटा सेलका ६ ओटा प्वालबाट निकाल्न सकिने ६ वटा डटमध्ये देब्रे पट्टकिो सबभन्दा माथिको डटलाई डट नं. १ भनिन्छ भने दायाँ पट्टकिो सबभन्दा तलको डटलाई डट नं. ६ भनिन्छ। अक्षर बनाउन ब्रेल सेलका ६ वटा प्वालमध्ये आफूले बनाउन चाहेको अक्षर अनुसारका केही प्वालमा घोपेर डट उठाइन्छ। एउटा सेलमा डट नं. १ मात्र निकालियो भने ब्रेल लिपिमा अ हुन्छ। १ र ३ डटबाट क हुन्छ।