eadarsha.com
शिक्षा र शिक्षक
यसो सुन्दा यी माथिका ऋचाहरू कुनै गुरुकुलका एक आदर्शवादी शिष्यले आफ्ना समादर्णीय गुरुलाई समपण गरेका पंक्तिझैं लाग्छन्। यो श्लोकले गुरुलाई सृष्टिकर्ता ब्रहृमा, पालनहार विष्णु र संहार कर्ता महेश्वर तथा साक्षत् ज्ञानको रूपमा स्थापना गरेको छ। यहाँ ‘ब्रहृम’ शब्दको अर्थ ‘ज्ञान’ भन्ने हो। ‘गुरुर साक्षत् परम ब्रहृम’ अर्थात गुरु नै ज्ञानको सवोर्त्कृष्ट स्रोत हो, भनी गुरुको महत्त्व र उच्च स्थानलाई प्रष्टयाएको छ। ‘गुरु’ शब्द अङ्ग्रेजीको एचभबअजभच सँग अर्थस·त हिसाबले नजिक हुन आउँछ। अङ्ग्रेजीको एचभबअज शब्दको अर्थ मानिसलाई धार्मिक र नैतिक शिक्षा प्रदान गर्नु भन्ने हुन्छ र जसअनुसार एचभबअजभच भन्नाले त्यस्तो व्यक्ति जसले धार्मिक र नैतिक शिक्षा प्रदान गर्दै समाजलाई आफूले बनाएका नैतिक सिद्धान्तहरू अनुसार चल्न सिकाउने प्रयास गर्दछ। यसरी एक समय ‘गुरु’ समाजका मार्गर्दर्शकको रूपले पुजित थिए। उनीहरूले नै पूर्र्वीय संस्कृतिमा ऋषि परम्पराको स्थापना गरे। तत्कालीन सभ्यतालाई स्थापना गरी विकासको चुलीमा पुर्‍याइ आफूलाई समाजमा अति पूज्यनीय स्थानमा राख्न सफल भए।