this is my punjab

Emperor Prophet

Punjab Digital Library was selected to develop an exhibition for the 350-year celebration of Guru Gobind Singh by the Government of Bihar. The exhibition entitled ‘Emperor-Prophet’: Guru Gobind Singh Sahib was unveiled on December 30 at Bihar Museum, Patna for a month.

The exhibition panels consist of portraits, maps, photographs, manuscripts, and paintings. Its description texts are in English, Panjabi and Hindi.

“For the last two months, we have carefully worked on curating a theme that will enable the masses in Patna and other cities via official celebrations to get a glimpse into the legacy of Guru Gobind Singh Sahib. It has been a remarkable collaboration between institutions and artists,” remarked Davinder Pal Singh, PDL’s Executive Director.

PDL collaborated with amazing individuals and organizations from Panjab and Bihar such as NPS Randhawa (PCS) and Takht Patna Sahib as well as Art of Punjab and Sikh Research Institute from Canada and the United States of America.

“Our focus was to present the 'Tenth Sovereign’ in accordance with Guru Granth Sahib’s vision, highlight the historical narratives based on contemporary and near contemporary sources, and make the saga relevant to today’s generations via twentieth century authors and poets,” added Harinder Singh, educator and thinker.

A catalogue of the exhibition will be available as a memorabilia for sale. Additionally, a commemorative book on Guru Gobind Singh Sahib and Sikhs in Bihar is also published to mark the occasion in conjunction with Department of Art, Culture, and Youth, Government of Bihar.

Inni Kaur, poet and story-teller, added: “As curators our foremost concern was to tell the story of the Beloved in such a way that, audiences connect with the Guru regardless of their nationality or background.”

PDL is humble and excited to be part of the celebrations on behalf of its board, staff, and community of global supporters.

And maybe one day… 
I'll take you, to my Punjab; 
Which is divided by rivers but not soul. 
Maybe one day,
I'll take you, to Takhat Hazara 
And you'll become my Ranjha
And I'll become your Heer.
Maybe one day,
I'll take you, to the shore of Chenab 
And our love will blossom like Sohni-Mahiwaal.
Maybe one day,
I'll read you, Shiv Kumar Batalvi
Whose poetry soothes my soul.
Maybe one day,
I'll read you, Bulleh Shah's kaalm 
Whose poetry runs through my each and every pore.
Maybe one day,
I'll read you, Amrita Pritam's poetry 
Who made Waris Shah alive once again.
Maybe one day,
I'll learn how to, flow my ink strokes into Shahmukhi.
Maybe one day,
I'll take you, to Nanaka Sahib in Lahore
Where Guru Nanak was born.
Maybe one day, 
I'll take you, to Khair-ud-din Masjid in Amritsar. 
And maybe one day… 
I'll take you, to my Punjab; 
Which is divided by rivers but not soul. 
 
—  Rupinderkw
2

Issued in 1963 from Amritsar (Punjab) a special pilgrim Passport meant for Sikhs visiting Pakistan and A special pilgrim visa meant for Sikhs visiting Pakistan…“Good for single visit to Gurdwaras: Nankana Sahib Dist. Sheikhupura, Dera Sahib Janam Asthan, Shahid Gunj, Cheevin Padshahi (Muzung), Shahid Bhai Taru Singh Ji at Lahore…”

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ

(Painting of Guru Gobind Singh and Attendants ca. 19th century)

ਦੁਸ਼ਟ ਦਮਨ, ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ, ਮਹਾਨ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਮਤ 1723 ਬਿਕਰਮੀ ਨੂੰ, ਅਰਥਾਤ ਪੋਹ ਸੁਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਟਨਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਮੇਂ, ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ, ਆਸਾਮ ਦੇ ਦੌਰੇ ’ਤੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਬਾਰੇ ਬਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਇਉਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ:-

ਜਹਾਂ ਤਹਾਂ ਤੁਮ ਧਰਮ ਬਿਥਾਰੋ
ਦੁਸ਼ਟ ਦੋਖੀਅਨ ਪਕਰਿ ਪਠਾਰੋ।
ਯਾਹੀ ਕਾਜ ਧਰਾ ਹਮ ਜਨਮੰ,
ਸਮਝ ਲੇਹੁ ਸਾਧੂ ਸਭ ਮਨਮੰ।।
ਧਰਮ ਚਲਾਵਨ ਸੰਤ ਉਬਾਰਨ
ਦੁਸ਼ਟ ਸਭਨ ਕੋਲ ਮੂਲ ਉਪਾਰਨ।।
ਹਮ ਇਹ ਕਾਜ ਜਗਮ ਮੋ ਆਏ,
ਧਰਮ ਹੇਤੁ, ਗੁਰਦੇਵ ਪਠਾਏ।। (ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ-ਅਧਿਆਏ 6)

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਮੁਤਾਬਕ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ, ਸੱਤਾਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਯਾਨੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿਖੇ ਘੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਪੁੱਤਰ ਬਣਾ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮਾਤਲੋਕ ਭੇਜਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਨਮ, ਪਟਨੇ ਵਿਚ ਹੀ ਬੀਤਿਆ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੀ, ਬ੍ਰਿਜ, ਫਾਰਸ਼ੀ,  ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਵੀ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ, ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਕੋਲ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਇਹ ਫਰਿਆਦ ਲੈ ਕੇ ਪੁੱਜੇ ਕਿ ਵਕਤ ਦਾ ਹਾਕਮ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਧਰਮ ਪ੍ਰੀਵਰਤਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਿਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਆਪ ਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਸੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਹੀ ਬਾਲਕ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਨੇ (ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਇਹੋ ਸੀ), ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਨੂੰ, ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।  ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿਚ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਕੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜਿਆ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਅਜ਼ੀਮ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਲਕ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਨੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ। 1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜੀਤ ਕੌਤਕ ਵਰਤਾਇਆ। ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਉਪਰੰਤ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਹੱਥ ਵਿਚ ਨੰਗੀ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਲੈ, ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਸੰਗਤ ਵਿੱਚੋਂ, ਪੰਜ ਸਿੱਖ ਨਿੱਤਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾ ਕੇ ਸਿੰਘ ਥਾਪਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ‘ਵਰ’ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਨਮੁੱਖ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਆਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ, ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਤੋਂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਦੇ ਜਿਸ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਵਿਚਾਲੇ ਫਰਕ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, 1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਰੱਖੀ ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਕਵੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੂਜੇ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:-

‘‘ਵਾਹੁ ਵਾਹੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ, ਆਪੇ ਗੁਰ ਚੇਲਾ।’

ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ, ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਅਪਾਰ ਜਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦੇਂਦਿਆਂ, ਇਉਂ ਮੁਖਾਤਿਬ ਹੁੰਦੇ ਨੇ:-

‘ਇਨਹੀ ਕੀ ਕਿਰਪਾ ਕੇ, ਸਜੇ ਹਮ ਹੈਂ
ਨਹੀਂ  ਮੋ ਸੇ ਗਰੀਬ, ਕਰੋਰ ਪਰੇ।’

ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਭਾਰਤ  ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇਕ ਉਸਾਰੂ ਨਰੋਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਮੋੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਬਾਟੇ ਵਿੱਚੋਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜੀ ਹੋਈ ਜਾਤ ਪਾਤ ਦੀ ਕੁਪ੍ਰਥਾ ਉੱਤੇ ਤਕੜੀ ਸੱਟ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰੀ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਬੀੜਾ ਚੁੱਕਿਆ, ਉੱਥੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲਿਤਾੜੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਮਾਣੇ, ਬੇਕਸ ਅਤੇ ਨਿਆਸਰੇ ਮਜ਼ਲੂਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦੇ ਕਾਮਿਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਅਨਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਠ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਜਵਾਲਾ ਜਗਾ ਦਿੱਤੀ।

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਪੁਣੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਲਾਸਾਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਜ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਜੀ, ਚਾਰੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਹੱਸਦਿਆਂ-ਹੱਸਦਿਆਂ ਦੇਸ਼-ਧਰਮ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਬੇਜੋੜ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ  ਮਿਸਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਲਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਫਿਰਕੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਅਤੇ ਕੱਟੜਪਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ।
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਏਕਤਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਲੰਬਰਦਾਰ ਸਨ। ਆਪ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ:-

‘‘ਹਿੰਦੂ ਤੁਰਕ ਕੋਊ ਰਾਫਜੀ ਇਮਾਤ ਸਾਫ਼ੀ
ਮਾਨਸ ਕੀ ਜਾਤ ਸਭੈ ਏਕੋ ਪਹਿਚਾਨਬੋ।’’

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੀ, ਸੱਚੀ ਇਬਾਦਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਆਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਹੀ, ‘‘ਰੱਬ’’ ਹੈ।

‘‘ਸਾਚ ਕਹੋਂ ਸੁਨ ਲੇਹੁ ਸਭੈ
ਜਿਨ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਓ, ਤਿਨਹੀ ਪ੍ਰਭ ਪਾਯੋ।’’

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੀਰ ਭੀਖਨ ਸ਼ਾਹ, ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ/ ਗਨੀ ਖ਼ਾ/ ਨਬੀ ਖਾਂ/ਨੂਰਾ ਮਾਹੀ ਅਤੇ ਜਰਨੈਲ ਸੈਦ ਖਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਕਰ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ, ਜਿੱਥੇ ਆਪ, ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਕਵੀ, ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਕਵੀਆਂ, ਰਾਗੀਆਂ ਤੇ ਗੁਣੀਜਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ 52 ਕਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਇਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੌਸਲਾ ਅਫ਼ਜ਼ਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਬ੍ਰਜ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਾਵ ਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਵੇਖੋ:-

‘ਰੇ ਮਨ ਐਸੋ ਕਰ ਸੰਨਿਆਸਾ। ਬਨਸੇ ਸਦਨ ਸਭੇ ਕਰ ਸਮਝਉ, ਮਨ ਹੀ ਮਾਹਿ ਉਦਾਸਾ
ਜਤ ਕੀ ਜਟਾ,  ਜੋਗ ਕੋ ਮਜਨ, ਨੇਮ ਕੇ ਨਖਨ ਬਢਾਵਉ।
ਗਿਆਨ ਗੁਰੂ, ਆਤਮ ਉਪਦੇਸਹੁ, ਨਾਮ ਬਿਤੂਤ ਲਗਾਵਉ।

ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵਰ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਘਾਲਣਾਵਾਂ, ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਭਾਵੇਂ 42 ਸਾਲ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਅਰਸੇ ਲਈ ਮਾਤਲੋਕ ਵਿਚ ਵਿਚਰੇ ਪਰ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕਰਨੀ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ  ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਸਦੀਵੀ ਨਕਸ਼ ਛੱਡੇ। 42 ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਸਾਰਕ ਆਯੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ, ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ, ਸੰਮਤ 1765 ਵਿਚ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖੀ  ਅਤੇ ਸਰਬਗੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਪੰਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਬਾਰੇ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਕਲਮ ਨੂੰ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਥੁੜੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ, ਦੀਵਾਨ ਨੰਦ ਲਾਲ ਗੋਯਾ, ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਭਿੱਜੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਾਵਿਮਈ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਨੇ-

ਨਾਸਰੋ ਮਨਸੂਰ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ।
ਏਜ਼ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ।
ਹੱਕ ਹੱਕ ਅੰਦੇਸ਼, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ,
ਬਾਦਸ਼ਾਹ-ਦਰਵੇਸ਼, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ।।
ਕਾਦਰੇ ਹਰਕਾਰ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ,
ਬੇਕਸ਼ਾਂ-ਰਾ ਯਾਰ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ।।

On Sunday I wore traditional dress to town for the first time in a while, and I was reminded why I had avoided doing it so much in the past. It wasn’t just the stares but the obvious looks of distaste, one women shook her head at us, another mouthed something I couldn’t hear. My small town is full of people who love to appropriate my culture. One time during a free dress day at my old high school a girl wore a salwaar and a t-shirt to school. My mum, who was born in Punjab, has slowly begun to transition to western clothing at home, she wants to start trying to wear western clothes out as well, because she’s afraid. She’s afraid of racism. I’m sick of this. I know a lot of people in my town who wear bindi’s and traditional Indian dress with no understanding of their cultural value. I hated feeling abnormal during school, but even more then that I hate that my mum feels obligated to change her cultural identity to ‘fit in’ to a society which has begun to claim our identity as their own fashion trend.

Happy Gurpurab

ਮਿਤ੍ਰ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਹਾਲ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ॥
ਤੁਧੁ ਬਿਨੁ ਰੋਗੁ ਰਜਾਈਆਂ ਦਾ ਓਢਣ ਨਾਗ ਨਿਵਾਸਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣਾ ॥
ਸੂਲ ਸੁਰਾਹੀ ਖੰਜਰੁ ਪਿਆਲਾ ਬਿੰਗ ਕਸਾਈਆਂ ਦਾ ਸਹਿਣਾ ॥
ਯਾਰੜੇ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਸੱਥਰੁ ਚੰਗਾ ਭੱਠ ਖੇੜਿਆਂ ਦਾ ਰਹਿਣਾ ॥1॥1॥

Chief Minister will be from Punjab: Kejriwal

Patiala, Jan 11 (IANS) Delhi Chief Minister Arvind Kejriwal said on Wednesday that the next Chief Minister of Punjab will be from the state itself if the AAP wins the assembly election.


The clarification from Kejriwal came at a rally here, 80 km from Chandigarh, following a political storm over the issue on Tuesday after Delhi Deputy Chief Minister Manish Sisodia said that people should vote for AAP “thinking Kejriwal will be the next Chief Minister”.

Sisodia made the remark while addressing rallies in Mohali and Anandpur Sahib on Tuesday.

Kejriwal said he was the Delhi Chief Minister and he was committed to serving the people of the national capital.

“Whosoever becomes the Chief Minister of Punjab, it will be my responsibility that all promises made to people of Punjab are fulfilled,” Kejriwal said.

The Aam Aadmi Party was targetted by leaders of the Shiromani Akali Dal, Congress and Bharatiya Janata Party after Sisodia’s statement.

The parties said the hidden agenda of the AAP and Kejriwal to hoist an outsider as the Punjab Chief Minister had been exposed.

The AAP said later on Tuesday that Sisodia’s remarks were misunderstood.

–IANS

js/mr