strooms

Ballast (waardeloze lading in schepen om voldoende diepgang te geven)

Bijna een volle week was ik hard aan de slag in mijn werkkamer. Iedere avond ging ik hondsmoe naar bed. Vandaag wilde ik de laatste boekenkast af hebben, maar het lukte me niet meer. Het voelt iedere keer opnieuw als een soort geologisch proces: als dingen een nieuwe, (voorlopig) definieve plaats gaan krijgen in elk klein universum, dan ontstaat er eerst chaos. Ik ben weliswaar vertrouwd geraakt met dat principe, maar weet ook dat ik keihard zal moeten werken om die chaos te lijf te gaan, die op een moment zó groot wordt, dat mij de moed in de schoenen zal zinken.

Dat kleine universum is mijn werkkamer, waarin zich in de afgelopen jaren allerlei gesteente (dingen) hebben afgezet. Meegevoerd door de stroom van de tijd. De hoeveelheid objecten is duizelingwekkend en gaat van een nietige, verdwaalde speld tot een zeer gemiste, oude foto, van een doodsbrief tot een aanmaning. In dat proces van afbrokkeling en afzetting wordt van alles teruggevonden en raakt van alles verloren.

We gaan ten onder aan een zee van dingen. Boeken vormen de dragers van onze cultuur en onze geschiedenis, maar boeken zijn óók dingen. Ze zijn zo verschrikkelijk ding-achtig, omdat zij stof vangen, verkruimelen, verkleuren, hun letterlijke waarde verliezen, ruimte in beslag nemen. Zij zijn de ondubbelzinnige, materiële bewijzen van ons persoonlijk  innerlijk verleden. Zij zijn de directe afspiegeling van wie wij waren, wie wij wilden zijn, wie wij zijn geworden en wie we nog steeds willen zijn. Deze week waren er echter momenten dat ik boeken uitsluitend als ballast ervoer.

De enige echte tweedehandsboekhandelaar hier uit de stad kwam langs om naar tien dozen boeken te kijken – ook boeken van buiten mijn werkkamer. Ik hoopte van harte dat hij er wat geld voor wou geven, en vooral dat hij ze allemaal mee zou nemen. Hij betaalde twee keer zoveel als ik gehoopt had, en hij nam inderdaad alles mee. Ook de boeken die hij niet wilde: die zijn voor Vincentius. Ik was hem enorm dankbaar.

Dag na dag ploeterde ik voort. Alles ging door mijn handen. Ik was soms rücksichtloos, maar even vaak was ik sentimenteel. Ieder boek ging door mijn handen. Voorbije perioden en momenten kwam als flitsen langs, voor mijmeren had ik geen tijd. Heel soms verbaasde ik me, was ik volstrekt vergeten dat ik een boek bezat, bleek ik twee exemplaren te hebben. En wat zijn er veel schrijvers van wie de naam met BR begint!  In een enkel boek vond ik een brief van een schrijver, omdat ik zo stoutmoedig was  de auteur iets te schrijven. Het zal wennen worden als sommige auteurs nu op een heel andere plek terecht zijn gekomen. Eén, heel dik boek, zette ik verkeerd om in de kast, omdat de rug zo dominant is en ik er niet steeds aan herinnerd wil worden.

Zondagavond, alles bijna klaar, en ik kijk met een lichte opwinding en trots naar mijn kamer, steeds weer opnieuw. De chaos is overwonnen, maar, zo weet ik:  de tweede wet van de thermodynamica leert dat alles op een dag weer tot chaos zal vervallen.