jaren '60

Obama, Laos, en de lange arm van de geschiedenis

Het presidentschap van Barack Obama loopt op zijn einde. Acht jaar geleden werd hij verkozen, een historische overwinning, omdat hij Afrikaans bloed heeft. Hij heeft acht jaar de tijd gehad om zijn ambtstermijn even gedenkwaardig te maken als zijn verkiezing, en de komende weken en maanden zullen de eerste terugblikken op zijn regeerperiode al te lezen zijn. De verwachtingen waren torenhoog bij velen, en het is misschien niet helemaal eerlijk om hem daaraan te toetsen.

Maar, zoals altijd, zal de geschiedenis pas echt een oordeel vellen. Roosevelt heeft een overwegend positief imago, en Nixon negatief. We moeten afwachten waar Obama terecht zal komen.

De laatste maanden heeft hij geprobeerd een plaatsje in de geschiedenisboeken te verwerven door enkele opmerkelijke staatsbezoeken. Hij ging naar de oude aartsvijand Cuba, bezocht Hiroshima in Japan, en ging vorige maand naar Zuidoost-Azië, waar de Amerikanen nog geen veertig jaar geleden tot over hun oren in een verschrikkelijke oorlog verwikkeld waren. In Laos is die oorlog nog steeds zeer actueel, en daarom ging Obama naar dat land toe.

Onze premier Rutte werd in Zomergasten geconfronteerd met een wet uit 1971, die het volgens presentator Thomas Erdbrink onmogelijk maakte dat misdaden van nazi’s tijdens de bezetting konden verjaren. Toen Erdbrink vroeg waarom er niet ook zo’n wet bestond voor de misdaden van Nederlandse militairen in Indonesië, na de oorlog, kon Rutte daarop geen antwoord geven. De eerste vrouw van zijn vader, opmerkelijk genoeg de zus van zijn moeder, stierf namelijk in een Jappenkamp. De Nederlandse premier heeft een ‘Indisch’ verleden, en er is nog altijd veel gevoeligheid onder Indische Nederlanders over die tijd.

Mark Rutte heeft net als Obama last van een zware historische erfenis. Zoals de geschiedenis genadeloos zal oordelen over onze leiders, moeten zij dealen met de beslissingen die hun voorgangers hebben genomen. Obama boog zijn hoofd in Japan, maar in Laos bracht hij grotere offers, omdat de Laotianen nog steeds lijden onder de beslissingen van zijn voorgangers.

Laos werd ongewild betrokken in de Vietnamoorlog. Het land werd onafhankelijk van Frankrijk in 1953, maar was nog verre van een eenheid op dat moment, onder andere vanwege de grote etnische diversiteit in het land. Toen de koloniale oorlog in buurland Vietnam naadloos overging in een Koude Oorlog-conflict tussen communisten en kapitalisten uit binnen en buitenland kreeg ook Laos daarmee te maken.

De communistische Pathet Lao vocht een machtsstrijd uit met royalisten en gematigde groeperingen, en het is niet verwonderlijk dat de Pathet Lao werd gesteund door de Vietcong en indirect door de Sovjets en China aan de ene kant, en de andere partijen door de Verenigde Staten. De gruwelijke oorlog in Vietnam sloeg daardoor over naar Laos, en net als in Vietnam regende het daarom ook in Laos Amerikaanse bommen.

Het regende bijna letterlijk bommen: tussen 1964 en 1973 gooiden Amerikaanse bommenwerpers 2 miljard kilo aan bommen op Laotiaanse grond, meer dan de helft van het totaal aantal gewicht aan bommen dat tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gedropt. Je kan je iets voorstellen bij de vernietiging die die bommen aanrichtten, en het menselijk leed, maar het is onvoorstelbaar hoeveel impact deze beslissing uit het verleden nog steeds heeft op het leven van alledag in het land. 80 miljoen van die bommen zijn namelijk nog niet ontploft.

Het gaat om clusterbommen, waarvan vele onderdelen nog steeds overal liggen, met alle gevolgen van dien. Helaas lijken de bommen een beetje op tennisballen, en worden vooral kinderen het slachtoffer van de bommen. 20.000 doden zijn er al gevallen door deze bommen van 40 jaar geleden, en nog maar 1 procent ervan is geruimd. Veel werk aan de winkel dus.

Obama was de eerste Amerikaanse president ooit die Laos bezocht, op zichzelf al een historisch gegeven, maar hij kwam vooral een historische schuld inlossen. “Gezien onze geschiedenis hier, vind ik dat de Verenigde Staten de morele verplichting hebben om Laos te helpen gezond te worden”, zei hij bij zijn bezoek. Hij voegde de daad bij het woord: hij trok 90 miljoen dollar uit voor het ruimen van de bommen, voor voorlichting, voeding, gezondheidszorg en scholing in het land.

Ondertussen maken de Laotianen er het beste van. De hulzen van de bommen worden overal gebruikt als bouwmateriaal of voor andere doeleinden. “If you have a cross to bear, you may as well use it as a crutch”, zoals Roisin Murphy van Moloko al zong. Maar de ellende die de bommen nog steeds aanrichten, de dood en verminking, is nauwelijks te overzien. 90 miljoen dollar valt daarbij in het niet. Bovendien: hoeveel hebben die bommen in eerste instantie wel niet gekost?

De les van Laos is dat het belangrijk is om na te denken over de langetermijngevolgen van je beslissingen, en daarvan ook op de lange termijn de consequenties te dragen. De geschiedenis heeft een lange arm en werpt een lange schaduw over onze toekomst. Het is te hopen dat onze leiders zich daar op elk moment van de dag bewust van zijn, en niet alleen bezig zijn met het verkrijgen van een goede naam in hun eigen geschiedenisboek.

2

Tumblr-gebruiker in de spotlight: Sammy Slabbinck

Vertel eens wat over jezelf: wie ben je en wat doe je zoal?

Ik ben Sammy Slabbinck (1977), ik woon en werk in Brugge, België. Ik maak collages en stopmotion animaties. Ik gebruik voor mijn collages origineel vintage beeldmateriaal uit magazines van de jaren 50, 60 en 70. Deze beelden worden verknipt en verplakt tot nieuwe composities en soms digitaal uitgewerkt. Voor de animaties gebruik ik ook vaak papier maar evengoed alledaagse objecten. Deze stopmotion animaties post ik voornamelijk op Vine, Instagram en Tumblr.

Wat is typerend voor jouw werk?

Surrealisme en humor zijn aspecten die wel vaak terugkomen in mijn werk.

Waar haal jij je inspiratie voor je collages uit?

Inspiratie komt bij mij voornamelijk door associatie. Een afbeelding kan je verbeelding op gang brengen waarbij je dan een denkbeeldige verhaallijn kan gaan verzinnen die je visueel gaat verbeelden.

Hoe weet je dat een collage af is?

Sommige werken kunnen vlot en logisch worden afgesloten, andere collages liggen soms weken te wachten op afwerking. Veel hangt af van je initiële idee of de complexiteit van je compositie.

En tot slot: wat is voor jou qua werk een mijlpaal geweest?

Een mijlpaal was eigenlijk het creëren van mijn eerste collages. Deze techniek opende voor mij veel creatieve mogelijkheden en werd een soort visuele verslaving. De constante zoektocht naar geslaagde combinaties van beelden.

Beeld: sammyslabbinck